Iedere wandeling in een vreemde stad begint met het kopen van een kaart. Maar ook het verleden is een vreemd land. Mapsplusmotion maakt een digitale historische atlas waarmee je in één oogopslag kunt zien hoe een stad (of een land) door de eeuwen heen is gegroeid en veranderd. Wim de Bell is één van de oprichters van Mapsplusmotion, naast Ger Haartmen en Wouter Overhaus, en noemt zich de ‘afdeling onderzoek’ van het bedrijf.

De basis van ieder historisch museum

Mapsplusmotion ontwikkelt digitale historische kaarten, educatieve  (interactieve) presentaties en online toepassingen waarmee de basisvraag van iedere bezoeker aan een historisch (stads)museum kan worden beantwoord: hoe ziet de stad eruit en hoe was het vroeger? Een overzichtelijke digitale kaart met 15 tot 20 tijdlagen biedt snel inzicht in deze op het eerste gezicht eenvoudige, maar in werkelijkheid moeilijk te beantwoorden vraag. De toepassingen van Mapsplusmotion zijn geschikt voor geografische ontsluiting van erfgoedcollecties en bieden tegelijkertijd de mogelijkheid om in één oogopslag te laten zien tegen welk ruimtelijk decor het verhaal van de stad zich voltrekt.

Het nieuwe kaartkijken

De digitale historische kaart bouwt voort op een papieren traditie:  de geschiedkundige atlas waarmee tijd en ruimte letterlijk in kaart worden gebracht. Het kaartkijken heeft met de komst van GPS en Google Maps echter een nieuwe vlucht genomen. We zijn gewend geraakt aan de constante beschikbaarheid van betrouwbare geografische en topografische informatie. Een logische volgende stap is dat geografische informatie, voor zover mogelijk, ook voor wat betreft het verleden beschikbaar is en toepasbaar in moderne media. Dat Amsterdam in 1940 ophield bij het Mercatorplein bijvoorbeeld, of dat de structuur van Rotterdam eigenlijk al eeuwen geleden is bepaald met het graven van slootjes en kanalen.

Maar oude kaarten passen niet naadloos op elkaar. Vorm, projectie, typografie en detaillering verschillen te veel. Met andere woorden: de informatie is te veelvormig om snel te vergelijken. Bovendien zijn veel historische kaarten wel mooi, maar niet altijd historisch correct. Of ze zijn slechts ten dele betrouwbaar. Kaartkijken vereist ordening en vereenvoudiging. Om die reden stelt Mapsplusmotion op basis van literatuur en historisch-cartografisch onderzoek een reeks kaarten samen. Die kaarten worden opnieuw getekend.

Het gaat als volgt. Het vertrekpunt van de digitale historische kaart is een hedendaagse digitale op ge-informatie gebaseerde vectorkaart. Op basis van onderzoek worden nauwgezet reeksen van historische kaarten getekend met de moderne kaart van de Topografische Dienst (of een stedelijke landmeetkundige dienst) als uitgangspunt. Met andere woorden, er wordt informatie verwijderd en historisch-geografische en topografische informatie wordt gegeorefeerd en bijgetekend. De nieuwe digitale historische kaart past daardoor naadloos in moderne informatiemedia.

Zo ontstaat een nieuwe set van digitale kaarten, waarin historische informatie wetenschappelijk verantwoord is vertaald in een helder en toegankelijk nieuw kaartbeeld. Deze set kaarten is geïntegreerd in een applicatie waarin Google Maps de ondergrond is. Ontwikkelingen in het verleden kunnen worden vergeleken in verschillende tijden, steden kunnen naast elkaar worden gelegd en met de transparancy knop is het heden altijd oproepbaar. De applicatie maakt gebruik van Google Maps, maar voegt er nieuw ‘historisch’ kaartbeeld aan toe.

Toepassingen

- animatiefilm en inleiding op het museum

- historisch geografische ontsluiting van de collectie

- als dynamische interface op website en beeldbank

- hulpmiddel op de site van monumentenzorg of archeologische dienst

- interactieve toepassingen

- wandeling op je mobiel

- drukwerk

Tot nu toe werkte Mapsplusmotion voor het Hannemahuis in Harlingen, het Historisch Museum Rotterdam, het Haags Historisch Museum, de Lakenhal in Leiden en het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Ger Haartman, medeoprichter, maakte eerder een digitale ‘groeikaart’ voor het Amsterdams Historisch Museum (nu het Amsterdam Museum).

Duurzame investering en kennisdeling

Opdrachtgevers investeren in de toekomst. Het onderzoek naar het bronmateriaal brengt veel kennis bijeen terwijl de applicatie deze kennis direct toegankelijk maakt voor een breed publiek. Deze informatie kan steeds weer worden verfijnd op basis van nieuw onderzoek. De digitale bronbestanden – dit zijn vectorkaarten – verouderen echter niet en kunnen worden hergebruikt, ook in toekomstige toepassingen.

Bovendien biedt het maken van een digitale historische kaart aan lokale erfgoedinstellingen de mogelijkheid om samen te werken. Musea, archieven, diensten voor monumentenzorg en archeologie kunnen op deze manier kennis delen, met elkaar en met het publiek.